رسالت پژوهشکده : تلاش جهت ساماندهی پژوهش های زیست فن آوری پزشکی در راستای اولویت کشور
  • شنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۹
  • اسبت ٢٦ ذی حجّه ١٤٤١
  • Saturday, August 15, 2020
صفحه اصلی اخبار دوره‌های آموزشی تحلیل و گزارش علمی اطلاعات عمومی مراکز تحقیقاتی پیوندها درباره ما تماس با ما  
کد مطلب :   1859 تاریخ انتشار: 
شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۴
- 11:59 تاریخ آخرین ویرایش :
  1394/11/17
بازدید:   139  
 
درباره زیست‌فناوری و ستادش
زیست‌فناوری علم ثروت آفرین
زیست‌فناوری علم ثروت آفرین
حوزه بیوتکنولوژی، یا همان زیست‌فناوری، حوزه عجیبی است. هر جایی که فکرش را بکنید، سرک کشیده و برای خودش ایده دارد؛ ایده‌هایی که در نوع خودشان بهترین هستند و صاحبانشان فکر همه جای کار را هم کرده‌اند. نکته مهم در این میان این است که زیست‌فناوری علمی است پیچیده و میان‌رشته‌ای که با وجود تمام پیشرفت‌هایمان در آن، هنوز به آن نقطه که می‌خواهیم، نرسیده‌ایم.

دست‌یابی به 3 درصد از بازار جهانی این حوزه چیزی است که در افق 1404 پیش‌بینی شده و امروز ستاد توسعه زیست‌فناوری اهتمام فراوان دارد که به این نقطه برسد. اما زیست‌فناوری دقیقا به چه کار می‌آید، چرا مهم است و چطور می‌شود به این نقطه رسید؟

هزار راه نرفته! 
کجا مشکل دارید؟ باغدار هستید و می‌خواهید تعداد میوه‌های باغتان را زیاد کنید؟ کشاورزی می‌کنید و نمی‌خواهید کودهای شیمیایی مصرف کنید؟ آلودگی‌های زیست‌محیطی نگرانتان کرده یا دنبال داروهای جدید و پیشرفته می‌گردید؟ بیوتکنولوژی برای حل همه این مشکلات، به علاوه بسیاری مشکلات دیگر، راه‌های متنوع و به‌صرفه‌ای دارد. شاید چند مثال، بهتر بتواند در شناساندن این رشته به شما کمک کند. 
زیست‌فناوری، به تعبیر دکتر مصطفی قانعی، دبیر ستاد توسعه زیست‌فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، علم تقلید از خداست، برای همین هم بهترین راه‌ها را پیش پای ما می‌گذارد. فعالان این علم، برای پیدا کردن راه‌حل هر مشکل، در طبیعت و خلقت خداوند دقیق می‌شوند و از آن تقلید می‌کنند. 
این روزها کیست که نداند آلودگی هوا تا چه میزان خسارات جانی و مالی به بار می‌آورد؟ حال بیایید نگاهی به پاسخ‌های حوزه زیست‌فناوری در این خصوص داشته باشیم. این علم به ما می‌گوید راه نجات ما در توجه دقیق به طبیعت است. خداوند گیاهان را آفریده تا با جذب دی اکسید کربن و تبدیل آن به اکسیژن، هوای آلوده را به هوای پاک تبدیل کنند. حال ما می‌توانیم با تکثیر آلگ (نوعی جلبک) همین کار را انجام دهیم. این گیاه هوای آلوده را تصفیه می‌کند، خوراک دام است و از طرفی سوزاندن آن هم آلودگی زیست‌محیطی ایجاد نمی‌کند. 
یک مثال دیگر این است که محققان می‌دانند نیترات باعث افزایش رشد گیاهان می‌شود به همین دلیل در کشاورزی و باغداری از کودهای شیمیایی نیترات‌دار استفاده می‌شود. اما امروزه علم ثابت کرده که این نیترات برای انسان مضر است و می‌تواند سبب بروز بیماری‌هایی چون سرطان شود. به عنوان یک ماده جایگزین، زیست‌فناوری می‌گوید من یک باکتری به شما می‌دهم که نیتروژن خاک را جذب کند تا نیازی به کود نیترات‌دار نباشد. 
حال فرض کنید در یک منطقه هزاران درخت بلوط نابود شده‌اند جز 10تا. در غیاب زیست‌فناوری، از دید انسان‌ها، آن 10 درخت هم ارزشی ندارند و می‌شود به حال خود گذاشتشان تا نابود شوند. اما زیست‌فناوری نگاه ویژه‌ای به داستان دارد. این علم معتقد است که خداوند پاسخ ما را در همین 10 درخت گذاشته. اگر این‌ها تا امروز مقاومت کرده‌اند، نشانه این است که این چند درخت در برابر بیشتر آفات و آسیب‌های منطقه مقاومند. محقق این رشته روی این درخت‌ها در آزمایشگاه کار می‌کند و به روش کشت بافتی، میلیون‌ها تکثیر از یک نمونه انجام می‌دهد. حالا میلیون‌ها درخت بلوط داریم که در برابر اکثر آسیب‌ها مقاوم هستند. 
اجازه بدهید نگاهی به حوزه داروها داشته باشیم. زیست‌فناوری در این بخش چه کمکی می‌تواند بکند؟ محققان این حوزه می‌گویند عیب داروها در این است که برای مبارزه با بیماری، تمام بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهند و این سبب می‌شود آثار سوء دارو، مشکلات فراوان ایجاد کند در حالی که روش خالق، چیز دیگری است. بدن انسان در مواجهه با بیماری، به صورت اتوماتیک، فعال می‌شود؛ یعنی هدف را شناسایی و تنها با عامل بیماری‌زا مبارزه می‌کند. زیست‌فناوران هم برای درمان بیماری‌ها به دنبال داروهایی هستند که به شیوه بدن انسان عمل کند و آثار سوء داروها را به حداقل برساند. 
این‌ها فقط چند مثال است از راه‌های بسیاری که زیست‌فناوری برای پاسخ به مسائل گوناگون پیدا کرده است و هنوز هزاران راه وجود دارد که ما آن‌ها را پیدا نکرده‌ایم. 

کجا هستیم؟ کجا باید باشیم؟ 
مصطفی قانعی معتقد است زیست‌فناوری از چند جهت برای ما ارزش فراوان دارد. یکی جامعیت، تاثیرگذاری و درگیری با مشکلات و مسائل روز است و دیگری تاثیر عمیقی که بر معیشت عامه مردم می‌گذارد. او در این زمینه می‌گوید: «ممکن است ما در داروی نوترکیب هم رتبه اول آسیا را کسب کنیم ولی این معیشت همه مردم را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد. اگر بخواهیم از حوزه‌ای نام ببریم که کارش باعث می‌شود همه آدم‌ها غنی شوند، حوزه زیست‌فناوری است. بنابراین ما اصل کارمان را باید بر این قرار دهیم که چقدر زیست‌فناوری باعث شده سطح زندگی مردم عوض شود. این حوزه همچنین می‌تواند شغل‌هایی را ایجاد کند که چندان پیچیده نیستند. هر چند گام اول باید توسط یک متخصص برداشته شود و سطح تکنولوژی بالاست. مثلا قرار است یک نهاده برای ارتقای بهره‌وری پسته تولید شود. این کار برای اولین بار توسط یک محقق انجام می‌شود اما کشت و تکثیرش را مردم عادی هم می‌توانند انجام دهند.»


اما ایران برای این حوزه وسیع و پرکاربرد چه برنامه‌ای دارد؟ به گفته دکتر قانعی، آنچه در برنامه 1404 پیش‌بینی شده، فعال شدن 16 هزار نیروی انسانی و دست‌یابی به 3 درصد بازار جهانی است. ما از نظر نیروی انسانی وضعیت خوبی داریم، اما در زمینه بازار جهانی هنوز عقب هستیم و باید تلاش‌های بیشتری صورت گیرد. بخشی از این 3 درصد به واردات این محصولات به کشورمان بازمی‌گردد که در صورت خودکفایی و قطع واردات محقق خواهد شد و برای تحقق باقی آن هم نیاز به صادرات این محصولات است. با توجه به اهمیت دست‌یابی به اقتصاد دانش‌بنیان، این 3 درصد ارزش بسیار خواهد داشت. بنابراین وظیفه ستاد توسعه زیست‌فناوری پیشاپیش مشخص است. قانعی در ای خصوص می‌گوید: «کار اصلی ما در ستاد این است که موضوع تحقق 3 درصد بازار را مد نظر قرار دهیم و برای این کار تمام گروه‌های ما برنامه‌ریزی کرده‌اند. بر مبنای برنامه‌ریزی گروه‌ها در حال حاضر مشخص شده که در حوزه دارو، نفت، انرژی، محیط زیست، کشاورزی و... کجا هستیم و باید به چه نقطه‌ای برسیم و این‌که هر کدام از این حوزه‌ها قرار است چه سهمی از بازار داشته باشند. الان ما برای این‌ها برنامه داریم. با تحقق این 3 درصد، اشتغال هم ایجاد می‌شود.» 
گروه‌ها چه کار می‌کنند؟ در هر گروه یک اتاق فکر درست شده است که در آن به اعضا می‌گویند مشکلات کشور را مورد به مورد بگویید تا ما راه‌حلش را پیدا کنیم و این راه‌حل‌ها را به محصول تبدیل کنیم. 

ستاد، کار ستادی می‌کند 
در این میان غیر از ایجاد گروه و کار تحقیقاتی، ستاد قرار است چکار کند؟ با وجود 250 شرکت دانش‌بنیان، در این حوزه چه کارهایی می‌توان انجام داد؟ 
مصطفی قانعی معتقد است وظیفه آن‌ها تنها کار ستادی است و اضافه می‌کند: «از میان 250 شرکت دانش‌بنیان، 52 شرکت تولیدی داریم و حدود 198 شرکت هم نوپا هستند. یعنی این شرکت‌ها در آینده بزرگ می‌شوند. الان هم بیشترین فروش شرکت‌های دانش‌بنیان (حدود 30 تا 40 درصد) به حوزه شرکت‌های زیست‌فناوری مربوط است. از طرفی، بیشترین کسانی که به صندوق نوآوری و شکوفایی مراجعه کرده و وام گرفته‌اند به زیست‌فناوری مربوط هستند. پس شرکت‌ها تشکیل شده‌اند، حرفی برای گفتن دارند - چون از صندوق پول گرفته‌اند - و در نهایت هم جلو رفته‌اند چون به اقتصاد ورود کرده‌اند. به علاوه، شرکت‌های کوچک هم دارند بزرگ می‌شوند، پس آینده درخشانی خواهند داشت. لذا ما یک پیوست تجاری‌سازی را مهیا کرده‌ایم برای این‌که این موضوع را پیش ببریم.» 
او در پاسخ به این‌ سوال که در این پیوست چه مسائلی پیش‌بینی شده، با چند مثال به وظایف دولت در این خصوص اشاره می‌کند: «ما سراغ بازار می‌رویم. مثلا در بنزین یک ماده سمی وجود دارد به نام MTBE که سرطان‌زاست؛ از خارج از کشور هم وارد و خریداری می‌شود. چرا این را در بنزین می‌ریزیم؟ برای این‌که اکتان (بهره‌وری سوخت) بالا برود. زیست‌فناوری می‌گوید این ماده هم سرطان‌زاست، هم هوا را آلوده می‌کند و هم وقتی وارد زمین می‌شود باعث آلودگی زمین می‌شود. به جای آن، من بیواتانول را به شما می‌دهم که هم اکتانش بالاتر است و هم قیمتش پایین‌تر. در ضمن، از ضایعات گیاهی تهیه می‌شود و پسماندش هم خوراک دام و طیور خواهد شد چون نشاسته این ضایعه گیاهی به اتانول تبدیل می‌شود ولی پروتئینش باقی می‌ماند. ما کاری که می‌توانیم برای این شرکت انجام دهیم، این است که به عنوان ستاد به دولت بگوییم وزارت نفت را موظف کن تا فلان سال به جای MTBE، بیواتانول در سوخت بریزد یا مثلا رایانه‌ای که دولت به کود شیمیایی می‌دهد، از این پس به کود زیستی بدهد. این شرکت دانش‌بنیان، ما را نجات می‌دهد. در اصل، دولت ریل می‌گذارد تا قطار جلو برود. کار دولت تسهیل‌گری و ایجاد تعادل است.» 
در این بین، پیشرفت در حوزه دارو از باقی گروه‌ها بیشتر است. وزیر بهداشت منتظر نمانده و خودش دست به کار شده و با خرید داروهای جدید، مشکل شرکت‌های دانش‌بنیان در این حوزه را حل کرده است؛ کاری که باید در باقی حوزه‌ها هم در آینده نزدیک انجام شود تا شاهد شکوفایی این علم باشیم؛ علمی که ثروت آفرین است.

منبع: مجله دانش بنیان شماره 2

منبع : ستاد زیست فناوری
نویسنده خبر : مدیر پورتال
کلید واژه
 
اخبار مرتبط
آیین نامه حمایت از پژوهشگران برتر جوان در حوزه زیست‌فناوری آیین نامه حمایت برگزاری همایش های زیست فناوری ایران زیست فناوری بهترین حوزه برای سرمایه گذاری و سودآوری است ۳۰ طرح زیست فناورانه به ۲۰ سرمایه گذار ارائه می‌شود ایران دارای رتبه ۱۴ دنیا در زیست فناوری است دهمین دوره جایزه بزرگ زیست‌فناوری برگزار می‌شود رشد تولید داروهای زیستی در کشور/ صرفه جویی ارزی 6۰۰ میلیون دلاری نقش استانداردسازی در توسعه بازار محصولات زیستی چیست؟ شورای ملی منابع ‍ژنتیکی کشور تشکیل می شود کسب رتبه چهارم ایران در تولید داروهای زیست‌فناوری در منطقه ترویج زیست‌فناوری تزریق ثروت به کشور اعطای جایزه ملی به برترین‌های زیست‌فناوری 61 داروی بیوتکنولوژی در اولویت ایران است/۲9 قلم تولید شد/۱۲ قلم دارو هیچ خواهانی برای تولید ندارد نحوه مدیریت توسعه زیست‌فناوری در سایر کشورها رصد می‌شود فراخوان تهیه و تدوین برنامه تلویزیونی در مورد زیست فناوری رصد اختراعات جهانی در حوزه زیست‌فناوری موفقیت پژوهشگران کشور در استخراج 2 دارو از پلاسمای خون ایران پیشتاز تولید داروهای زیست‌فناوری در منطقه است فراخوان جذب دوره پسادکتری در دانشگاه علوم پزشکی گیلان حوزه زیست فناوری، پرشتاب تر در دولت یازدهم
ارسال نظر
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با ما، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید:
1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.

3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.

4.حداکثر کاراکتر مجاز جهت ارسال نظر 1000 کاراکتر می باشد.
نام:
ایمیل:
نظر:
 
کد امنیتی :
تولید مجدد