رسالت پژوهشکده : تلاش جهت ساماندهی پژوهش های زیست فن آوری پزشکی در راستای اولویت کشور
  • جمعه ۱ تیر ۱۳۹۷
  • اجمعه ٩ شوال ١٤٣٩
  • Friday, June 22, 2018
صفحه اصلی اخبار دوره‌های آموزشی تحلیل و گزارش علمی اطلاعات عمومی مراکز تحقیقاتی پیوندها درباره ما تماس با ما  
کد مطلب :   2281 تاریخ انتشار: 
سه شنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۵
- 14:27 تاریخ آخرین ویرایش :
  1395/05/19
بازدید:   244  
 
آینده صنعت داروسازی در گفتگو با دکتر فرید دُرکوش
آینده صنعت داروسازی در گفتگو با دکتر فرید دُرکوش
هم‌اکنون شاهد رشد فناوری‌ها در حوزه‌های مختلف هستیم. همگرایی فناوری‌ها روند این رشد را سرعت بخشیده است و یکی از مهم‌ترین حوزه‌های رو به رشد، صنعت داروسازی و درمان است. برای آشنایی بیشتر با پیشرفت‌های اخیر داروسازی به سراغ دکتر فرید دُرکوش، عضو هیئت علمی دانشکنده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران و عضو شورای پژوهشی پژوهشکده مجازی بیوتکنولوژی پزشکی رفتیم.

دکتر فرید درکوش، دانش‌آموخته رشته داروسازی با زمینه تخصصی دارورسانی نوین از دانشگاه لایدن هلند است. او علاوه بر این در تحصیلاتی در رشته مدیریت کسب و کار در لندن نیز داشته است و این را می‌توان از توجه ویژه او به تجاری‌سازی فناوری دانست که در پایان همین گفتگو هم به آن اشاره شده است. دکتر درکوش هم‌اکنون به عنوان استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران به فعالیت می‌پردازد و در عین حال رئیس دفتر اختراعات این دانشگاه را نیز هست. در گفتگوی اختصاصی کران‌مند با دکتر درکوش پیشرفت‌های اخیر جهان در صنعت داروسازی بررسی شد و بحث‌هایی نیر درباره وضعیت ایران در این زمینه داشتیم

در گذشته داروهای گیاهی مهم‌ترین پایه درمان بیماری‌ها بود. اما با پیشرفت علم و فناوری‌ها در دهه‌های اخیر داروهای شیمیایی وارد بازار شدند. اما هم‌اکنون خبرهایی از ورود نسل جدید داروهاست که از لحاظ فناوری ساخت، تولید و حتی نحوه استفاده نسبت به داروهای سنتی، تفاوت دارند. داروهای نسل آینده در مقایسه با داروهای فعلی چه ویژگی‌های جدیدی دارند؟

برای توضیح بهتر من باید از کمی قبل‌تر توضیح دهم. از دهه 1٩٧0م. به بعد داروها به صورت عصاره‌های گیاهی بودند. در آن زمان به این علت که ماده خالص گیاه که عصاره از آن تهیه می‌شد مشخص نبود، بیماران درمان مناسب رو دریافت نمی‌کردند. از اواخر دهه 1٩٧0م. تا اوایل دهه 1٩٩0م. صنایع شیمیایی پیشرفت‌های محسوسی داشتند. پژوهشگران روی هر مولکولی که در واقع اثر خودش را داشت، تحقیق می‌کردند. چون اثر ماده خالص بیشتر بود. این موضوع ادامه پیدا کرد تا اواخر دهه 1٩٩0م. که یکسری متوجه شدند که داروهای شیمیایی عوارض زیادی از خود بر جای می‌گذارند. برای همین به مرور استفاده از موادی که به صورت تقریبی در بدن افراد وجود دارد که ما به آنها مواد بیولوژیک می‌گوییم، شروع شد. در بحث داروهای بیولوژیک اتفاقی که افتاد این بود که رفتند به سوی اینکه از طریق سلول‌های باکتریایی، داروهای بیولوژیک را تولید کنند که این کار از طریق پیشرفت فناوری در دهه‌های اخیر امکان‌پذیر شد. در واقع این مواد در اثر تغییراتی در بدن ساخته شده و مجددا وارد بدن می‌شوند.

 

این موضوع احتمالا به بحث «درمان‌های اختصاصی» برای افراد مرتبط است...

ببینید در چند سال اخیر در بحث درمان در حال حرکت به سمت زیست‌فناوری هستیم. این کار کمک می‌کند تا بتوانیم به درمان‌های اختصاصی بپردازیم. مثلا فلان شخص سرطان کبد گرفته و فلان معیار در بدن او تغییر کرده است. در این موارد از خود سلول‌های شخص این ماده را استخراج کرده، تخریب می‌کنیم و به خود فرد بازمی‌گردانیم. اتفاقی که در روش درمان اختصاصی می‌افتد این است که تغییرات فیزیلوژیک و بیولوژیکی که در بدن هر فرد رخ می‌دهد، جداسازی کرده و آن را تخریب و به عبارت بهتر درمان می‌کنند؛ این کار هزینه بسیار زیادی دارد. هر شیشه (ویال) دارویی که به این روش در بازار وجود دارد، حدود 33 هزار دلار است (تقریبا 100 میلیون تومان). هر فرد حداقل به چهار ویال دارویی نیاز دارد که به این شکل هزینه زیادی را به وی تحمیل می‌کند. اکنون چند شرکت در سطح بازار این کار را انجام می‌دهند، اما این شروع کار هست و فکر می‌کنم تا چند سال آینده هزینه‌اش پایین‌تر بیاید؛ البته بعید می‌دانم چندان کاهش پیدا کند. چون به هر جهت باید مجموعه‌ای از آزمایش‌ها، نمونه‌برداری‌ها و فرآوری‌ها اختصاصی برای فرد بیمار انجام شود که در حال حاضر کمتر کسی توان پرداخت هزینه‌های آن را دارد. به طور مثال شخصی را می‌شناختم که مبتلا به یک بیماری خاص شده بود و باید برای درمان به آمریکا می‌رفت و خب چون آن فرد نتوانست به آمریکا برود، متاسفانه فوت شد. به همین دلیل باید به فکر این باشیم که به چنین فناوری در ایران دست پیدا کنیم.

 

بحثی که اخیرا در صنعت داروسازی مطرح شده، همگرایی فناوری‌ها، به ‌خصوص فناوری‌های زیستی و نانو است. به تازگی پژوهشگران روی سیستم‌های رهایش دارویی هدفمند کار می‌کنند که می‌تواند در آینده بحث درمان را متحول کنند. مایل هستم درباره سازوکار این سیستم جدید دارورسانی به بدن صحبت کنید که گفته می‌شود بخشی از عوارض داروها را کاهش می‌دهد و البته بخشی از فعالیت‌های پژوهشی‌ شما نیز در این زمینه متمرکز بوده است

بحث سیستم‌های دارورسانی فقط در نانوفناوری خلاصه نمی‌شود؛ اما نانو بخش مهمی از این سیستم را تشکیل می‌دهد. ما سیستم‌های قدیم دارورسانی را داشتیم و داریم؛ مثل قرص، کپسول، آمپول. شیاف و غیره. امروز سیستم‌های نوینی برای دارورسانی در دنیا طراحی شده‌اند که به خصوص در زمینه درمان سرطان می‌توانند بسیار مفید باشند. داروهای ضدسرطان را از به کمک فناوری‌های نانو و زیستی توسعه می‌دهیم تا روند جذب دارو به بدن راحت‌تر شود. از طرفی دیگر این داروها را هدفمند کرده‌ایم؛ به این شکل که این دارو برای ناحیه خاصی از بدن ساخته شده‌اند و به نواحی دیگر و اعضا کاری ندارند. با پیشرفت این سیستم‌ها احتمالا در آینده روند سنتی طبابت در دنیا منسوخ شده و خوشبختانه در کشور ما هم تغییرات خوبی در این زمینه در حال شکل‌گیری است

 

ولی در خبرها می‌خوانیم که پژوهشگران برای درمان بیماری‌ها به سازوکاری فراتر از دارو فکر می‌کنند و چیزی شبیه به دستکاری ژنتیکی مدنظرشان است. این روش از کار در حال حاضر در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

دنیا به سرعت در حال تغییر و پیشرفت است. در کنگره‌ای که تقریبا یک ماه پیش در امریکا برگزار شد و من هم یکی از شرکت‌کنندگان آن بودم، این موضوع مطرح شد که پژوهشگران در بحث درمان بیشتر به سمت سیستم‌های قابل جذب در بدن می‌روند تا بتوانند ژن‌ها را در بدن اصلاح کنند. فرض کنید بیمار دیابت دارد و در واقع پانکراس‌اش انسولین ترشح نمی‌کند؛ در این شرایط می‌توان به کمک علم ژنتیک به داخل سلول‌های پانکراس فرد رفته و ژنی که الان دیگر انسولین ترشح نمی‌کند را تخریب کرده و ژن سالم را داخل سلول فرد جایگزین کنند. به این صورت فردی مبتلا به دیابت را از طریق فعال‌کردن ژن‌های انسولین درمان کنند

این در واقع آینده دارورسانی و ژنتیک است و هنوز با این مرحله فاصله زیادی داریم. هم‌اکنون این امکان وجود دارد که یک ژن را به داخل سلول بفرستند، اما درباره اینکه آیا ژن در جای خودش می‌نشیند یا خیر و یا ژن معیوب را خارج می‌شود یا نه، هنوز نتیجه قطعی حاصل نشده است. در حقیقت پژوهشگران هنوز نتوانسته‌اند ترافیک داخل سلولی را کنترل کنند. مسیر پژوهش‌ها به این سمت است، اما زمان رسیدن به چنین دانشی و استفاده از آن به درستی مشخص نیست. ممکن است 10 یا حتی 20 سال دیگر باشد. ما برای رسیدن به این مهم به امکانات و پیشرفت‌های زیادی نیاز داریم.

 

به نکته خوبی اشاره کردید. اکنون در کشور ما در این زمینه وضعیت چگونه است؟ می‌خواهم نظر شما را به عنوان یک پژوهشگر بپرسم که اگر ما بخواهیم به دنیای پزشکی مدرن وارد شویم، جای چه فعالیت‌ها و مباحثی در کشور خالی است؟ در چه زمینه‌هایی باید سرمایه‌گذاری کنیم تا بتوانیم به موج جدید فناوری‌های پزشکی و درمان برسیم؟

ما بین فعالیت‌های پژوهشی که در دانشگاه‌هایمان در حال رخ دادن است و صنعت یک فاصله قابل تامل داریم. این فاصله چنان زیاد است که احساس می‌کنم به یک پل آهنی بسیار قوی نیاز داریم. در این زمینه ما تحقیقات بسیار خوبی انجام داده‌ایم و در حال پیشرفت هستیم؛ بعضا ثبت اختراعاتی هم انجام شده است. در واقع خودمان را به‌روز نگه داشته‌ایم و در زمینه پژوهش‌های مرتبط با فناوری نانو رتبه خوبی در دنیا داریم. اما صنعت ما هنوز به‌ شکل سنتی کار را انجام می‌دهد. با توجه به آنکه بخش زیادی از نیازهای دارویی کشور، در داخل تولید می‌شود، اما تولیدکنندگان ما درک نمی‌کنند که می‌شود با فناوری نانو در این زمینه بهتر کار کرد. ما این معضل را باید  در دانشگاه‌ها و صنعت حل کنیم. باید یک شورای ارتباطی بین این دو تشکیل بدهیم. مثلا کاری را که در دانشگاه‌ها راه‌اندازی می‌کنیم، باید از صنعت‌گران دعوت کنیم که بیاید و از این کار در صنعت استفاده کند. اگر این فاصله معنادار بین دانشگاه و صنعت از بین نرود، ما هیچ‌گاه نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که اتفاقات سیستم دارورسانی بر اساس نانو که در خارج از کشور در حال رخ دادن است را در کشور راه بیندازیم. بنابراین پیشنهاد شخص من این است که دوستان ما در دانشگاه که دارند کار پژوهشی انجام می‌دهند یک راه ارتباطی موثر با صنعت بزنند. اگر هم در این کار با مشکلاتی روبرو هستند، پس بهتر است خود دوستان دانشگاهی ما یک ستادی را برای این کار تشکیل دهند. مثلا شرکت‌های دانش‌بنیان محصولات خودشان را به‌ صورت صنعتی و نیمه‌صنعتی وارد بازار کنند و جایگاه خودشان را در بازار پیدا کنند.  اگر این اتفاق آرام‌آرام از طریق دانشگاه‌ها یا راه باریک ارتباطی به وجود نیایید، خب این فاصله بزرگ‌تر می‌شود و کار در آینده به مراتب سخت‌تر از حال خواهد شد.

 

در پایان اگر موضوعی را تمایل دارید با خوانندگان مطرح کنید، بفرمایید.

من یک پیشنهاد برای پژوهشگران و دانشمندان دارم و آن اهمیت‌دادن به سیستم‌های نوین است. به سیستم‌هایی که قابل اجرا در کشور هست، اهمیت بدهند و در ابتدا ثبت اختراع را انجام دهند تا به این شکل مالک کار خود شوند. اینکه کارهای جدید را به مقاله تبدیل می‌کنند، کار بسیار غلطی است. در بسیاری از مواقع بهتر است به سراغ سرمایه‌گذاران بروند و بدین ترتیب ایده‌های خود را به مرور وارد بازار کنند و با ثبت مقاله ایده‌های خود را در معرض دیگران قرار ندهند. زمانی که به تولید رسید و وارد بازار شد تبدیل به مقاله کنند. هرچند روند مقاله‌نویسی نیز یک امر جاافتاده و موثر است، اما به‌ن ظر من واردکردن فناوری به بازار اهمیت و اولویت بیشتری دارد.

منبع : کران مند
نویسنده خبر : مدیر پورتال
کلید واژه
 
اخبار مرتبط
آیین نامه حمایت از پژوهشگران برتر جوان در حوزه زیست‌فناوری آیین نامه حمایت برگزاری همایش های زیست فناوری ایران زیست فناوری بهترین حوزه برای سرمایه گذاری و سودآوری است ۳۰ طرح زیست فناورانه به ۲۰ سرمایه گذار ارائه می‌شود ایران دارای رتبه ۱۴ دنیا در زیست فناوری است دستیابی به تکنیک تولید پروتئین دارویی در خروس مهندسی شده دهمین دوره جایزه بزرگ زیست‌فناوری برگزار می‌شود رشد تولید داروهای زیستی در کشور/ صرفه جویی ارزی 6۰۰ میلیون دلاری نقش استانداردسازی در توسعه بازار محصولات زیستی چیست؟ شورای ملی منابع ‍ژنتیکی کشور تشکیل می شود کسب رتبه چهارم ایران در تولید داروهای زیست‌فناوری در منطقه ترویج زیست‌فناوری تزریق ثروت به کشور اعطای جایزه ملی به برترین‌های زیست‌فناوری 61 داروی بیوتکنولوژی در اولویت ایران است/۲9 قلم تولید شد/۱۲ قلم دارو هیچ خواهانی برای تولید ندارد نحوه مدیریت توسعه زیست‌فناوری در سایر کشورها رصد می‌شود حمایت از طرح‌های زیست‌فناوری پزشکی فراخوان تهیه و تدوین برنامه تلویزیونی در مورد زیست فناوری رصد اختراعات جهانی در حوزه زیست‌فناوری موفقیت پژوهشگران کشور در استخراج 2 دارو از پلاسمای خون خالص سازی پروتئین‌ با فناوری نانو/ کاربرد در ساخت داروهای نوترکیب
ارسال نظر
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با ما، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید:
1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.

3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.

4.حداکثر کاراکتر مجاز جهت ارسال نظر 1000 کاراکتر می باشد.
نام:
ایمیل:
نظر:
 
کد امنیتی :
تولید مجدد